Tarih 13 Temmuz 1952?
Yüksek Mühendis Ekrem Orhon?un Kaleminden
Rize ? İspir ? Erzurum Yolu üzerine tespitler
Fatih Sultan Kar
Ovit Yolu ile ilgili yazarını ve mücadelesini yakından takip etme şansı edindiğim gazeteci arkadaşım Ömer Şan?ın Viçe Gazetesi?nde yer alan ?Ovit Yolu?na girdi? başlıklı haberi okuyunca aklıma bu uğurda verdiği mücadeleyi tarih sayfalarından takip ettiğim Merhum Ekrem Orhon geldi.
Baba Reis Ekrem ORHON?un rüyalarından bir tanesi Rize- İspir - Erzurum Yolu idi; Mezuniyetinde bu yolu diploma projesi olarak almıştı son vasiyeti bu yol için olmuş ve son nefeslerinde ?Rize-İspir- Erzurum yolunun bir an önce tamamlayın ve son sözüm olarak bu dileğimi sayın genel müdüre iletin? demiştir.
Ekrem Orhon henüz Rize Belediye Başkanı olmamış, Yüksek Mühendis olarak görev yapmakta idi. Özünde var olan Rize sevgisi onu Rize- İspir ? Erzurum yolunda yapılan çalışmalardaki tespitleri ?Çapans? başlığı altında 13 Temmuz 1952 tarihinde Rize Gazetesinde kaleme almıştı
ÇAPANS
Yazan: Yüksek Mühendis Ekrem Orhan
Yalnız Rize İspir Erzurum yolunun değil belle ki bugün Türkiye'deki mevcut Devlet yolları geçitlerinde en yüksek olanı 2700 rakımlı Çapana dağıdır.
Dereden azami beş metre irtifada giderken Fayınğintaşı'nda yapılan bir hata da bugün maalesef ısrar edilmekte ve bu hatayı düzeltmek için yeniden dere boyuna inilmemektedir.
Çapans?ın 2700 rakımı aşılırken Çamlık'tan itibaren en az bir buçuk metre irtifa da bir imla ile yol Çapanı dağını aşıp Çapanı deresi boyunca Çapana köyüne kadar bu iftirada bir imla devam ettirilmezse yol civar arazi ila aynı seviyede tutulursa; en küçük bîr kar yağdığında bu yol geçit vermeyeçektir. Devlet yolları içinde bu rakımda başka bir dağ geçidi olmadığına göre; bir buçuk imlalı bir yolla bu dağ aşılırsa tipi, yol üzerinde
kar bırakmaz. Bu dağ geçidinde muvaffakiyet alda edilirse, bir ders mahiyeti alacak olan bu dağ geçidine bundan sonraki dağ geçitleri
benzetilmekle büyük tasarruflar elde edilir.
Çapana'de biraz ince eleyip sık dokumakla yolun kardan açık tutulması tabii kuvvetlere yük edilme yarın bu dağın açılması için kullanılacak birçok makine den tasarruf edilir. İyi netice görülünce diğer dağlardaki geçitler da buna benzetilmekle yurda milyonlar tasarruf edilmiş olur. Yol davamızda atılan adımlar büyüktür
Hamlelerimizin tesiri her yandan görülmektedir. Ancak güzergâhlığımız henüz övünülecek hale gelmediğini kabul etmek lâzımdır.
Kar savaşlarında bizzat bulunduğum sıralarda gördüğüm en önemli nokta yolun bir metre irtifayı geçen imlâ kısımlarında esen tipinin yolun iki tarafının çukurlarını karla doldurmasına rağmen yol kapanmasını esen rüzgârın süpürge ile süpürülmüş gibi tertemiz bırakmış olmasıdır.
Ancak rüzgârsız, koylu yerlerde yağan kar her tarafta olduğu gibi yolun üstüne de karın biriktiğini gördüm; fakat buralarda yolun imladan geçmesinin faydası karın atılacak ve hem da kolayca atılacak şekilde oluşudur. Kar tutan yerlerde yolun imla ile geçilmediğini ve civar arazi île aynı seviyede oluşunun, açık tutulmayışının sebebini kar savaşındaki postalardan sorunuz. Açılan yolun karı iki yanda, tepecikler teşkil etmekte ve rüzgâr esmekte ise kar makinesi geçtikten sonra yol tipi yüzünden derhal kapanmaktadır.
Bir buçuk metre imla olan yol kesiti
1?- Kar tutmaz,
2? Zemin sularından müteessir olmaz,
3? Yapıldığı gibi ebedi kalır,
4? Bakımı az masraflı,
5? İşletmesi daha iktisadî olur.
En önemli olan yalnız defa yapılır.
13 Temmuz 1952
Rize Gazetesi
Not : Rize Erzurum İspir Yolu sürekli gündeme getiren Gazeteci arkadaşım Ömer Şan, ağabeylerim İsmet Kösoğlu, Faik Bakoğlu, Kemal Köse, Lokman Koçan?a diğer medya kuruluşları ve gazeteci arkadaşlara bir Rizeli olarak teşekkürü bor bilirim
